Kütahya.Mutfagi

strict warning: Only variables should be passed by reference in /home/rumeysa/domains/rumeysa.net/public_html/modules/book/book.module on line 559.

Kütahya'da beslenme büyük ölçüde ev ürünlerine da ya n maktadır. 1960'lı yıll arda "Aşçı dükkanı" denen lokanta kent yaşamına girmiştir. Kütahya'da buğday ürünleri, hamurlular ve süt ürünleri beslenmenin temelini oluşturmaktadır. Ev makarnası denen erişte, bulgur ve tarhana yörede en çok tüketilen yiyecekler arasındadır. Bağcılığın yaygın olduğu dönemlerde pekmez ve şıra çeşitli biçimlerde kullanılarak, kimi besin gereksinimlerini karşılamaktaydı. Yaygınlaşan kentleşme olgusu giderek bu beslenme biçiminde köklü değişimler yaratmıştır. Yakın zamana kadar çarşı ekmeği, ev ekmeği ayrımı yapılan Kütahya'da beslenme artık büyük ölçüde Pazar ürünlerine dayanmaktadır. Yazdan biber, fasulye, patlıcan gibi sebzelerin kurutulması geleneği hala sürmektedir. Yerli halk sebze kurutması yanında salça, erişte, bulgur, nişasta, tarhana, turşu gibi genel tüketim maddelerini evde kendileri hazırla maktadır. Haşhaşlı, şibit denen saç pidesi beslenmedeki değişime karşın hala yaygın olarak yapılmaktadır. Kütahya'da böreklerde oldukça çeşitlilik görülmektedir.Gökçümen hamursuzu Şibit, gözleme, ıspanaklı şibit gibi. Günlük yiyecekler arasında tarhana ve bulgur önemli bir yer tutar. Ayrıca kızılcık tahrası yapılmaktadır. Cimcik denilen hamur yemeği yöreye özgü yemeklerin başında gelmektedir.

Evliya Çelebi’nin kenti Kütahya’dayız. Çinileri ve termal sularıyla olduğu kadar tarihi zenginliğiyle de gönüllerde taht kuran bu güzel ilimizin kendine has yöresel lezzetleri meraklıları kendine çekiyor.

Tarhanaya yörede ‘ak tarhana’ deniyor. Yazın hazırlanıyor. Soğan, domates ve acıbiber kıyma makinesinden geçirilip yoğurt, tuz ve nane ekleyip karıştırılıyor. Maya ve un ilave edilip yoğruluyor. Üzerine un serpilip yaklaşık 10 gün, ara ara yoğrularak bekletiliyor. Ekşisi gidince hamurdan küçük parçalar koparılıp temiz bezler üzerinde kurumaya bırakılıyor. Ovulabilecek kıvama gelince tahta tekne içinde ovulup kalburdan geçiriliyor. Tarhana tekrar kurutulup bez torbalarda saklanıyor. Kışın aranan çorbalarından biri olan tarhana, salçalı ve sarımsaklı sosla pişiyor. Bir miktar da kıyma ilave ediliyor. Kızılcık tarhanasına ise yörede ?ekşi tarhana? deniyor. Olgun kızılcıklar büyük kazanlarda kaynatılıp soğutuluyor. Alabildiği kadar un ve tuz eklenip yoğruluyor. Kızılcık tarhanası ak tarhana gibi bekletilmeden hemen hazırlandığı gün elekten geçiriliyor. Temiz bezler üzerinde kurutuluyor. Kızılcık tarhana çorbasına yağda kavrulmuş soğan ekleniyor. Kıymasız pişirilen çorba, özellikle karın ağrısı ve soğuk algınlığına iyi gelir düşüncesiyle evlerden eksik edilmiyor. Düğün yemeklerinin başta gelen çorbası Çevirme (yoğurtlu) çorba, Ramazan aylarının da sevilen yemeklerinden. Bunlardan başka Miyane çorbası, Oğma aşı çorbası, Bulgur çorbası, Yoğurtlu bulgur çorbası, Tavuk çorbası, Çene çarpan çorbası (Yeşil mercimek ve erişte ile yapılıyor), Sütlü çorba, Mercimek çorbası, Karın (işkembe) çorbası geleneksel çorbalar arasında sayılabilir. Yöreye özel bir sebze yemeği olduğu söylenemez. Mevsim sebzeleriyle bilinen yemekler yapılmakla birlikte genelde Emet ilçesinde sevilerek yenen bir yemeğe değinmek gerek. Bu da Fasulye sarımsaklaması… Yeşil fasulye temizlenip sarımsakla birlikte haşlanır. Üzerine kızdırılmış tereyağı dökülerek yenir. Daha çok öğleden sonra gelen misafirlere sofra kurulduğunda tercih edilen bir yemektir.

Kuru köfte burada yenir.
Düğün yemeklerinde Çevirme çorbadan sonra gelen Kütahya güveci oldukça lezzetli bir yemek. Güvecin alt kısmına iri doğranmış soğan, sivribiber ve doğranmış domates eklenip üzerine orta yağlı döş eti (koyun) ya da kol kısmından parçalar konuyor. Tuz ve su ilave edilip güvecin üzeri hamurla kapatılıyor ve öğlenden akşama kadar fırında pişiyor. Kütahya?ya has yemeklerden biri olan Kuru köfte, yufka kırıntılarıyla hazırlanıyor. Köfte harcı elle ovularak parçalanmış yufka, yumurta (yufka sayısı kadar), rendelenmiş soğan, kırmızı tozbiber, karabiber ve kıyılmış maydanozdan oluşuyor. Elips şeklinde hazırlanan köfteler unlanıp yağda kızartılıyor. Genellikle soğuk olarak yeniyor. Köftenin yufka yerine pide veya ekmek hamuru eklenerek de yapıldığını görüyoruz Kütahya?da.
Anadolu’nun değişik yörelerinde karşımıza çıkan Tirit yemeği, bu yörede oldukça farklı hazırlanıyor. Un, yumurta ve tuz yoğrulup orta yumuşaklıkta bir hamur yapılıyor. Yarım saat dinlendirilip bezelere ayrılıyor. Birinci beze çok ince olmayacak şekilde açılıp yağlanmış tepsiye çiğden seriliyor ve üzerine yağ sürülüyor. Diğer yufkalar incecik açılıp tuzlu kaynar suda haşlanıyor ve soğuk sudan geçirilip süzülüyor. 3 kat haşlanmış yufka aralarına yağ sürülerek tepsiye seriliyor. Haşlanmış tavuk eti (tel tel ayrılmış), çekilmiş ceviz içi, tuz ve karabiberle hazırlanan iç malzeme üzerine eklenip aynı sıralamayla işlem tamamlanıyor. Tepsi ocak üzerinde tavuk suyu eklenerek ve ara sıra çevrilerek Tirit pişiriliyor. Ters yüz edilip diğer tarafı da kızarınca üzerine sarımsaklı yoğurt dökülerek servis yapılıyor. Beyaz et (hindi, kaz, tavuk, tavşan eti) kullanılarak hazırlanan Curuklama, oldukça pratik bir yemek. Yufkalar parçalara ayrılıp rulo şeklinde sarılıyor ve tepsiye diziliyor. Üzerlerine sıcak et suyu gezdirilip küçük parçalara ayrılmış beyaz et, ceviz içi, tuz ve karabiber ilave ediliyor. Tereyağında kızdırılmış kırmızıbiber dökülüp servis yapılıyor. İstenirse sarımsaklı yoğurt da dökülüyor.

Sıkıcık bulursanız kaçırmayın
Vali gülü köftesi, Sıkıcık, Balifuli köftesi, Ense patlatan damak şaklatan, Dobleç, Deve dolması, Garip köftesi gibi çeşitli isimlerle karşımıza çıkan özel bir yemek daha var Kütahya?da. Hikâyesini de anlatmak gerek: Oğlu askerden gelen bir kadın ekonomik sıkıntı nedeniyle oğluna her gün bu yemeği yapar ve başka isimlerle getirir sofraya. “Ana bugün ne yiyeceğiz” diyen oğlu da her gün farklı bir yemek yemenin sevincini yaşar. Tarhana ile ince bulgur sıcak suyla ıslatılıp yarım saat bekletilir. Suyunu çekince tuz ve nane eklenip iyice yoğrulur. Misket şeklinde köfteler hazırlanır. Soğanlar yağda kavrulur; salça, kırmızıbiber ve su eklenip yağlı su hazırlanır. Köfteler (dobleç) eklenip pişirilir. Üzerine kızdırılmış tereyağı ve sarımsaklı yoğurt dökülerek servis yapılır. Bu yemek aynı zamanda akrabalar arası verilen yemeklerin de baştacıdır. Yöresel adıyla Alaca tene olarak bilinen mercimek yemeği genelde öğle yemeklerinin aranılanıdır. Yağda kavrulmuş soğana salça eklenir. Hazırlanan malzeme haşlanmış yeşil mercimeğe ilave edilir. Bir miktar bulgur eklenip pişirilir.
Kütahya’nın sevilen yemeklerinden olan Çimcik, aslında bir çeşit mantı. Hamur katlama şeklinden adını alan mantılar boş olarak pişirilip sarımsaklı yoğurt ve tereyağda kızdırılmış biber sosu ile yeniyor. Bunun dışında iki türlü mantı görülüyor bu ilde. Birisi bildiğimiz kıymalı mantı, diğeri tepsi mantısı. Tepsi mantısı, adından da anlaşılacağı gibi tepside yapılıyor. Hazırlanan mantılar tepsiye alınıp ocak üzerinde çevrilerek altları kızartılıyor ve üzerine et suyu ilave edilip pişiriliyor. Yine yoğurtlu ve kızdırılmış tereyağı dökerek yemek adetten. Hamur işlerinden Yufka böreği (kapama), Şipit, Gökçümen hamursuzu, Dolamber böreği, Cum Cum, Curlama, Şık şık, Bükme, Haşhaşlı pide gibi yemekler de var. Kütahya?ya özgü tatlılar arasında Anadolu kadının maharetini sergilediği baklavaları saymak gerek. Doldurma kabak tatlısı, Kaymaklı hamur tatlısı, Yufka tatlısı, Su muhallebisi, Sütlü incir tatlısı, İrmikli gül tatlısı ve Namaz lokması diğer tatlı çeşitlerinden.

Anket

Sitemizi nerden buldunuz?:

Son yorumlar